Mostrando entradas con la etiqueta Análisis y traducción. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Análisis y traducción. Mostrar todas las entradas

miércoles, 11 de marzo de 2009

Aclaraciones varias

Si váis a Etiquetas (columna de la derecha) y pincháis en la de "Análisis y traducción" encontraréis textos de Ovidio para traducir, de cara al parcial del 2 de abril (concretamente los posts del 5 de abril, donde tenéis un enlace al texto completo de las Metamorfosis de Ovidio en Latín, o los del 14 y 27 de abril).

Os ofrezco además este otro texto en el que Juno envía a Iris a la mansión de Morfeo con un mandato. Tratad de traducirlo y, sobre todo, de disfrutarlo.

Ov. Met. XI 585 ss.:

'Iri, meae' dixit 'fidissima nuntia vocis, ......... 585
vise soporiferam Somni velociter aulam
exstinctique iube Ceycis imagine mittat
somnia ad Alcyonen veros narrantia casus.'
dixerat: induitur velamina mille colorum
Iris et arquato caelum curvamine signans .... 590
tecta petit iussi sub nube latentia regis.
Est prope Cimmerios longo spelunca recessu,
mons cavus, ignavi domus et penetralia Somni,
quo numquam radiis oriens mediusve cadensve
Phoebus adire potest: nebulae caligine mixtae 595
exhalantur humo dubiaeque crepuscula lucis.
non vigil ales ibi cristati cantibus oris
evocat Auroram, nec voce silentia rumpunt
sollicitive canes canibusve sagacior anser;
non fera, non pecudes, non moti flamine rami 600
humanaeve sonum reddunt convicia linguae.
muta quies habitat; saxo tamen exit ab imo
rivus aquae Lethes, per quem cum murmure labens
invitat somnos crepitantibus unda lapillis.
ante fores antri fecunda papavera florent .. 605
innumeraeque herbae, quarum de lacte soporem
Nox legit et spargit per opacas umida terras.
ianua, ne verso stridores cardine reddat,
nulla domo tota est, custos in limine nullus;
at medio torus est ebeno sublimis in antro, 610
plumeus, atricolor, pullo velamine tectus,
quo cubat ipse deus membris languore solutis.
hunc circa passim varias imitantia formas
Somnia vana iacent totidem, quot messis aristas,
silva gerit frondes, eiectas litus harenas. .... 615
Quo simul intravit manibusque obstantia virgo
Somnia dimovit, vestis fulgore reluxit
sacra domus, tardaque deus gravitate iacentes
vix oculos tollens iterumque iterumque relabens
summaque percutiens nutanti pectora mento 620
excussit tandem sibi se cubitoque levatus,
quid veniat, (cognovit enim) scitatur, at illa:
'Somne, quies rerum, placidissime, Somne, deorum,
pax animi, quem cura fugit, qui corpora duris
fessa ministeriis mulces reparasque labori, 625
Somnia, quae veras aequent imitamine formas,
Herculea Trachine iube sub imagine regis
Alcyonen adeant simulacraque naufraga fingant.
imperat hoc Iuno.'

lunes, 9 de marzo de 2009

Curso 08/09 T&I




¡Bienhallad@s!
Tal y como os comenté en clase, podéis acceder al programa y a los textos que vamos a traducir a través de mi wiki .
Allí encontraréis también material que os puede ser útil para repasar la gramática latina.
Seguimos en contacto y nos vemos en un ratito.

jueves, 22 de mayo de 2008

Más textos en prosa para traducir

CAES., Gall., 1.1

División territorial y pueblos que habitan la Galia a la llegada de Julio César

[1] Gallia est omnis divisa in partes tres, quarum unam incolunt Belgae, aliam Aquitani, tertiam qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur. Hi omnes lingua, institutis, legibus inter se differunt. Gallos ab Aquitanis Garumna flumen, a Belgis Matrona et Sequana dividit. Horum omnium fortissimi sunt Belgae, propterea quod a cultu atque humanitate provinciae longissime absunt, minimeque ad eo smercatores saepe commeant atque ea quae ad effeminandos animos pertinent important, proximique sunt Germanis, qui trans Rhenumincolunt, quibuscum continenter bellum gerunt. Qua de causa Helvetii quoque reliquos Gallos virtute praecedunt, quod fere cotidianis proeliis cum Germanis contendunt, cum aut suis finibus eos prohibent aut ipsi in eorum finibus bellum gerunt. Eorum una, pars, quam Gallos obtinere dictum est, initium capit a flumine Rhodano, continetur Garumna flumine, Oceano, finibus Belgarum, attingit etiam ab Sequanis et Helvetiis flumen Rhenum, vergit ad septentriones. Belgae ab extremis Galliae finibus oriuntur, pertinent ad inferiorem partem fluminis Rheni, spectant in septentrionem et orientem solem. Aquitania a Garumna flumine ad Pyrenaeos montes et eam partem Oceaniquae est ad Hispaniam pertinet; spectat inter occasum solis et septentriones.

CIC., Cat., 1, 4, 9

Cicerón acusa a Catilina de una tentativa de asesinarle, pero la circunstancia que más le escandaliza es que se hiciera traicionando la costumbre de la salutatio matutina.

[[9] O di inmortales! ubinam gentium sumus? in qua urbe vivimus? quam rem publicam habemus? Hic, hic sunt in nostro numero, patres conscripti, in hoc orbis terrae sanctissimo gravissimoque consilio, qui de nostro omnium interitu, qui de huius urbis atque adeo de orbis terrarum exitio cogitent! Hos ego video consul et de re publica sententiam rogo et, quos ferro trucidari oportebat, eos nondum voce volnero! Fuisti igitur apud Laecam illa nocte, Catilina, distribuisti partes Italiae, statuisti, quo quemque proficisci placeret, delegisti, quos Romae relinqueres, quos tecum educeres, discripsisti urbis partes ad incendia, confirmasti te ipsum iam esse exiturum, dixisti paulum tibi esse etiam nunc morae, quod ego viverem. Reperti sunt duo equites Romani, qui te ista cura liberarent et sese illa ipsa nocte paulo ante lucem me in meo lectulo interfecturos [esse] pollicerentur. [10] Haec ego omnia vixdum etiam coetu vestro dimisso comperi; domum meam maioribus praesidiis munivi atque firmavi, exclusi eos, quos tu ad me salutatum mane miseras, cum illi ipsi venissent, quos ego iam multis ac summis viris ad me id temporis venturos esse praedixeram.


SEN., Prou., 1, 2, 5-6.

Diferencia en la actitud de padres y madres ante la educación de los hijos.

Non uides quanto aliter patres, aliter matres indulgeant? illi excitari iubent liberos ad studia obeunda mature, feriatis quoque diebus non patiuntur esse otiosos, et sudorem illis et interdum lacrimas excutiunt; at matres fouere in sinu, continere in umbra uolunt, numquam contristari, numquam flere, numquam laborare. 6. Patrium deus habet aduersus bonos uiros animum et illos fortiter amat et 'operibus' inquit 'doloribus damnis exagitentur, ut uerum colligant robur.'

La receta prometida

Aquí tenéis la receta de la que os hablé ayer, perteneciente al De re coquinaria de Apicio.
Luego la vemos en clase.

IV II 12
Patina de Apua sine Apua

Pulpas piscis assi vel elixi minutatim facies ita abundanter ut patinam qualem voles implere possis. Teres piper et modicum rutae, suffundes liquamen quod satis erit et olei modicum, et commisces in patina cum pulpis, sic et ova cruda confracta ut unum corpus fiat. Desuper leviter compones urticas marinas ut non cum ovis misceantur. Impones ad vaporem ut cum ovis ire non possint et, cum siccaverint, super aspargis piper tritum et inferes. Ad mensam nemo agnoscet quid manducet.

domingo, 27 de abril de 2008

Los textos prometidos

Aquí tenéis un par de textos de las Metamorfosis de Ovidio para que sigáis practicando de cara al parcial del miércoles próximo. Estaré por la mañana en el despacho (3.23 de la Facultad de Letras), de 10 a 14 horas, por si tenéis alguna duda que resolver. También podéis contactar conmigo via correo electrónico (guarino@um.es).
Que los disfrutéis:

1. Ov. Met. IV 55 ss:

Pyramus et Thisbe, iuvenum pulcherrimus alter,
altera, quas Oriens habuit, praelata puellis,
contiguas tenuere domos, ubi dicitur altam
coctilibus muris cinxisse Semiramis urbem.
Notitiam primosque gradus vicinia fecit,
tempore crevit amor; taedae quoque iure coissent,
sed vetuere patres; quod non potuere vetare,
ex aequo captis ardebant mentibus ambo.

Se trata de un mito de origen babilonio, los desafortunados amores de Píramo y Tisbe, del que Ovidio nos ofrece la primera mención que se conserva, y que tuvo un gran influjo en la tradición posterior. Se le considera precedente de Romeo y Julieta de Shakespeare.

2. Ov. Met. X 53 ss:

Carpitur adclivis per muta silentia trames,
arduus, obscurus, caligine densus opaca.
Nec procul afuerunt telluris margine summae:
hic, ne deficeret, metuens avidusque videndi
flexit amans oculos: et protinus illa relapsa est
bracchiaque intendens prendique et prendere certans
nihil nisi cedentes infelix adripit auras.

Aquí relata Ovidio el retorno frustrado de Eurídice al mundo de los vivos, después de que Orfeo consiguiera convencer a los soberanos infernales para que lo consintieran.

Os recomiendo la traducción de las Metamorfosis de las profesoras Álvarez e Iglesias, editada en Cátedra, de la que téneis ejemplares disponibles en la Biblioteca Nebrija (primera planta centro, en el área de Filología Latina). Consultadla en todo caso siempre después de realizado vuestro propio análisis y traducción.

lunes, 14 de abril de 2008

Nuevo texto para traducir

Aquí tenéis un nuevo pasaje de las Metamorfosis ovidianas, correspondiente a los versos finales de la obra, en los que el poeta afirma que su obra ha de sobrevivirle y ser su garantía de inmortalidad. Analizadlo y traducidlo una vez terminéis el relativo al adulterio de Venus y Marte.


Ov. Met. XV 871-879

Iamque opus exegi, quod nec Iovis ira nec ignis

nec poterit ferrum nec edax abolere vetustas.

Cum volet, illa dies, quae nil nisi corporis huius

ius habet, incerti spatium mihi finiat aevi:

parte tamen meliore mei super alta perennis

astra ferar, nomenque erit indelebile nostrum,

quaque patet domitis Romana potentia terris,

ore legar populi, perque omnia saecula fama,

siquid habent veri vatum praesagia, vivam.

sábado, 5 de abril de 2008

Metamorfosis de Ovidio: texto, imágenes y sonido

Aquí os dejo un enlace interesante en el que podéis ver el texto completo de las Metamorfosis de Ovidio en latín, además de imágenes de algunos mitos, entre ellos el que nos ocupa en estos momentos, los amores de Venus y Marte. Como podéis ver pertenece a la Cátedra de Iconografía e Iconología del Departamento de Historia del Arte de la Facultad de Ciencias Humanísticas de la Universidad de la Sapienza en Roma.

En cuanto a traducciones, recomiendo vivamente la de las profesoras Álvarez Morán e Iglesias Montiel, editada en Cátedra en 1995 (con varias reediciones posteriores) que me consta conocéis (pero no me hagáis trampa).

Muy interesante también es "The Ovid Project: Metamorphosing the Metamorphoses" , proyecto para la digitalización de una extensa colección de obras ilustradas de Ovidio conservadas en el departamento de libros raros de la Universidad de Vermont, entre las que se incluyen varias ediciones de grabados del siglo XVII del artista alemán Johann Wilhelm Bauer, consistentes en 150 escenes de las Metamorfosis. Acompañan a cada escena una breve descripción en latín y alemán. A las ilustraciones de Bauer se unen imágenes de una edición de la traducción hecha en 1640 por George Sandys.

Y aquí podéis escuchar Las Seis metamorfosis de Ovidio (Op. 49) ("Six methamorphoses after Ovid"), obra escrita para oboe solo por el compositor inglés Benjamin Britten en 1951. Podéis encontrar más detalles aquí.

Que lo disfrutéis. ¡Y no os olvidéis de analizar el texto!

viernes, 21 de marzo de 2008

Equinoccio de primavera













Ver erat aeternum, placidique tepentibus auris
mulcebant Zephyri natos sine semine flores


Ovidio, Metamorfosis I 107-8





jueves, 20 de marzo de 2008

El adulterio de Afrodita




Éste es el texto que veremos a nuestra incorporación a las clases. Trabajad el análisis sintáctico y la traducción (no olvidéis que tenemos pendiente terminar de traducir el epitafio de Lugdunum):

Ov., Met. IV 170-189

Vulcano sorprende en adulterio a Venus con Marte. Les inmoviliza e invita a los dioses al espectáculo.

Primus adulterium Veneris cum Marte putatur

hic vidisse deus; videt hic deus omnia primus.

Indoluit facto Iunonigenaeque marito

furta tori furtique locum monstravit, at illi

et mens et quod opus fabrilis dextra tenebat

excidit: extemplo graciles ex aere catenas

retiaque et laqueos, quae lumina fallere possent,

elimat (non illud opus tenuissima vincant

stamina, non summo quae pendet aranea tigno),

utque leves tactus momentaque parva sequantur,

efficit et lecto circumdata collocat arte.

Ut venere torum coniunx et adulter in unum,

arte viri vinclisque nova ratione paratis

in mediis ambo deprensi amplexibus haerent.

Lemnius extemplo valvas patefecit eburnas

inmisitque deos; illi iacuere ligati

turpiter, atque aliquis de dis non tristibus optat

sic fieri turpis; superi risere, diuque

haec fuit in toto notissima fabula caelo.

sábado, 8 de marzo de 2008

Día internacional de la Mujer


En el día internacional de la mujer, os propongo un nuevo QVIR:
¿sabes cuál era el ideal de mujer en Roma?

Por otra parte, como muestra de rechazo a la violencia, en particular a la que se ejerce en el ámbito doméstico, y concretamente contra la mujer, os traigo un texto recogido en el Corpus Inscriptionum Latinarum que corresponde al epitafio de una mujer hallado en Lugdunum (la actual Lyon), en el que se lee lo siguiente:

D. M.
ET QVIETI AETERNAE
IVLIAE MAIANAE FEMI-
NAE SANCTISSIMAE MANV
MARITI CRVDELISSIM(i) INTERFECT(ae)
QVAE ANTE OBIT QVAM FATVM
DEDIT CVM QVO VIX(it) ANN(os) XXVIII EX
QVO LIBER(os) PROCREAV(it) DVOS PVERUM
ANN(orum) XVIIII PVELLAM ANNOR(um) XVIII ....


Tratad de traducirlo.
Lo veremos en clase la semana que viene.

martes, 4 de marzo de 2008

Recapitulación

Una vez finalizado el traslado de los contenidos de nuestro blog anterior, a manera de recapitulación os indico las

Tareas para la semana

  1. Terminaremos de analizar y traducir el texto de la Guerra de las Galias de César que hicísteis en clase.
  2. Debéis concretar los grupos de trabajo (estableceremos calendario el jueves).
  3. Tenéis que traducir el texto latino que os adjuntaba en un post anterior (el del muerto-vivo).
  4. Añadid palabras derivadas etimológicamente de occido, caput y calidus.
  5. Por último, traducid las frases latinas que aparecen al pie de algunos posts del blog y comentar su significado.